Birdaard in beeld

 

Welkom in Birdaard

Burdaard is een dorp met ruim duizend inwoners.

De bebouwing strekt zich uit aan weerszijden van de Dokkumer Ee, een rivier die als een meander door het open en fraaie noordfriese landschap kronkelt. De Dokkumer Ee verbindt Burdaard via open bruggen met Dokkum, het Lauwersmeergebied, de Waddenzee, Leeuwarden, Harlingen en het Friese merengebied.

In de zomermaanden passeren ongeveer 12.000 schepen (staande mastroute) Burdaard. In de winter (tijdens een eventuele Elfstedentocht) wordt Burdaard tweemaal gepasseerd.

Bron: gemeente Ferwerderadeel

Ontstaan van de naam

In een goederenlijst van het klooster Fulda in Duitsland komt in 945 de nederzetting al voor onder de naam Breitenfurt. Op oud kaartmateriaal duikt later de naam “Berdauwert” op. Recenter wordt Birdaard/Burdaard gebruikt als benaming voor het dorp dat ligt op de overgang tussen het Friese kleigebied en de Dokkumer Wouden. De betekenis van de naam zou herleid kunnen worden tot “de w(i)ert of terp aan de rand van het water” (namelijk de Dokkumer Ee). Burdaard was oorspronkelijk een terpdorp.

Geschiedenis

De eerste bewoners probeerden, in een omgeving die nog regelmatig onder water liep, hun heil te zoeken op de daartoe opgeworpen hoogtes. Burdaard kende binnen een straal van twee kilometer een vijftal dergelijke terpen. Tegenwoordig zijn er nog slechts twee zichtbaar in het landschap: de dorpsterp (afb. 1) met daarop de Hervormde kerk en de Doniaterp aan de weg naar Wânswert.


Op de dorpsterp bevindt zich ook nog een boerderij met de naam “Groot-Wytsma”. Deze naam verwijst naar de adellijke state van de Wytsma’s die hier gestaan heeft. Deze invloedrijke familie had o.a. veel eigendommen in en om Burdaard. Oene van Wijtsma was rond 1576 grietman van Dantumadeel. Andere states in Burdaard waren Bourboomstate en Stijlsma-state zuid-westelijk van het dorp.

Na de aanleg van de trekweg tussen Dokkum en Leeuwarden en het slatten van de Dokkumer Ee nam het verkeer over water tussen de beide steden aanzienlijk toe. Hierdoor gingen de Burdaarders zich meer langs de Dokkumer Ee vestigen o.a. om handel te kunnen drijven met passerende scheepslieden. Ter hoogte van de huidige brug in het dorp bevond zich een doorwaadbare plaats (in het Fries: furde, het is tevens de naam van het periodiek dat door de Stichting Ald Burdaard wordt uitgegeven). Er ontstond daar een knooppunt van enerzijds het verkeer over de Ee en anderzijds de reizigers die op en neer trokken tussen het kleigebied en de Wouden. Het werd een pleisterplaats waar passerende reizigers zich maar liefst in een drietal herbergen konden verpozen. Op de plaats van het huidige café-restaurant ‘t Hoekje bevond zich Het Posthuis, aan de andere zijde van de weg een herberg uit 1830 met een bovenverdieping. Hierin kwam later de plaatselijke afdeling van de Nederlandse Protestantenbond. Het is nog altijd één van de oudste gebouwen in het dorp en het staat in de volksmond bekend als "De Bond". Aan de overzijde van het water bevond zich de oudste herberg. De eigenaar hiervan, Simen Jansz., kreeg na het slatten van de Ee toestemming om in 1777 een brug over het water aan te leggen. Van het daaraan verbonden tolrecht moest het onderhoud van de brug betaald. Dat tolrecht zou pas in 1937 weer worden afgeschaft.


In 1853 werd de eerste brug vervangen door een houten ophaalbrug die op zijn beurt in 1903 werd vervangen door een metalen draaibrug.
Latere eigenaars van de herberg en de brug was de familie Steenhuisen. De huidige nieuwe ophaalbrug, die op 18 juni 1976 werd geopend, heet daarom nog steeds “Steenhuisenbrug”. Twee jaar eerder (december 1974) is de brug in de nieuwe rondweg oostelijk van het dorp in gebruik gesteld.

Er ontstond dus lintbebouwing op de oevers van de Ee. Aanvankelijk eerst op de zuidoever, gelegen in de grietenij Dantumadeel. Later vestigden zich op de noordelijke oever meest rentenierende boeren uit het dorpje Wânswert die aan het water wilden wonen. Dit deel lag in de grietenij Ferwerderadiel en viel onder het dorpsgebied van Wânswert (dorp). Het stond bekend als Wanswerd aan de Streek. Vanaf 1973 waren beide dorpen samengevoegd onder de naam Burdaard maar dat lag aanvankelijk nog steeds in twee verschillende gemeenten. Aan deze ongelukkige situatie kwam een eind door de gemeentelijke herindeling die op 1 mei 1984 zijn beslag kreeg: het gehele dorp viel voortaan onder de gemeente Ferwerderadiel.

Bron: www.burdaard.nl

 

 

 



 
             
Copyright © 2006 Friesland digitaal