Monument Tjerk Hiddez de Vries

Tjerk Hiddes de Vries was een Fries admiraal en zeeheld uit de zeventiende eeuw.

Hij werd als Tjerk Hiddes ("Hiddeszoon") in eenvoudige omstandigheden, als tweede zoon van het arme boerenechtpaar Hidde Sjoerds en Swab Tjeirckdochter, geboren op 6 augustus 1622 te Sexbierum en noemde zich pas later de Vries. In 1648 trouwde hij met een Harlinger meisje: Nannetje Atses. Samen gingen ze in Harlingen wonen.

Voordat Hiddes in dienst trad van de Admiraliteit van Friesland, bracht hij het tot schipper op de koopvaardij. In 1658 voerde hij het bevel over het gewapende transportschip "Judith" dat de vloot van Van Wassenaer van Obdam naar de Sont vergezelde. Hierbij wist Hiddes drie Zweedse schepen te veroveren. Na een kort verblijf in de koopvaardij deed Hiddes in 1665 weer van zich spreken. Op voordracht van de Friese Admiraliteit kreeg hij het bevel over het oorlogsschip d’Elff Steden dat zich in het vierde eskader van luitenant-admiraal Auke Stellingwerf bevond. Het eskader voer op 24 mei uit om de Britten te bestraffen voor hun onaangekondigde aanval op terugkerende koopvaardijschepen. Hiddes onderscheidde zich tijdens deze rampzalig verlopen zeeslag bij Lowestoft dermate, dat hij als opvolger van de gesneuvelde Stellingwerf tot luitenant-admiraal werd benoemd.

In de zomer van 1666 trok Hiddes opnieuw ten strijde tegen de Engelsen met zijn vlaggeschip de Groot Frisia. Zijn vlootverband werd in de voorhoede ingedeeld bij de luitenant-admiraal van Zeeland, Cornelis Evertsen. De gehele vloot stond onder bevel van admiraal Michiel Adriaenszoon de Ruyter. De vierdaagse zeeslag van 11 tot 14 juni werd een glorieuze overwinning voor de Nederlandse vloot. Tjerk Hiddes blonk uit met zijn nieuwe vlaggenschip "Groot Frisia". Hij verving zijn onmiddellijke chef na diens sneuvelen op een zodanige wijze dat de overwinning vooral op de laatste dag mede dankzij hem tot stand kwam.

Twee maanden later kwam het tot een nieuw treffen met de Britten. Deze tweedaagse zeeslag bij Schooneveld verliep minder gunstig. Tjerk Hiddes vocht met grote moed in de voorhoede, doch raakte op die 4 augustus 1666 dodelijk gewond toen zijn been werd verbrijzeld en hem een arm werd afgeschoten. Hij verhinderde de vlucht van zijn schip door de bemanning te smeken het hem niet aan te doen op de vlucht te moeten sterven.  Hij werd naar het huis van de equipagemeester Abraham Bisschop te Vlissingen gebracht om verzorgd te worden. Het mocht niet baten. Op 6 augustus 1666, de dag van zijn 44e verjaardag, stierf Friesland’s grootste admiraal.Hij werd opgevolgd door Enno Doedes Star.

Zijn graf is in de Grote Kerk te Harlingen. Hij werd postuum de vader van Tjerk Hiddes de Jongere; ook diens moeder, Nannetje Barendsdochter, overleed, aan de gevolgen van de bevalling: de Admiraliteit van Friesland zorgde ervoor dat ook de zoon als Tjerk gedoopt werd, kende de wees een jaargeld toe gelijk aan een kapiteinswedde en benoemde het joch in de eerst openvallende kapiteinspositie; hij zou later ook werkelijk de functie van kapitein uitoefenen.

De Fransen kenden Tjerk Hiddes onder de verbasterde naam Kiërkides.

Michiel de Ruyter had een portret van de gesneuvelde Hiddes in zijn voorkamer hangen.

Bronnen: Koninklijke Marine en Wikipedia


 

 
           
Copyright © 2006 Friesland digitaal